Handle på markedet på thai: priser, pruting og klær

For å handle på et thailandsk marked peker du på det du vil ha og spør อันนี้เท่าไหร่ an-níi tâo-rài, «hvor mye koster denne?». For å prute smiler du og spør ลดได้ไหม lót dâai mǎi, «kan du sette ned prisen?». Når du har bestemt deg, sier du เอาอันนี้ ao an-níi, «jeg tar denne», og hvis du bare titter, ดูก่อน duu gɔ̀ɔn, «jeg ser meg litt rundt først». Avslutt hver setning med ครับ kráp (mann) eller ค่ะ / คะ kâ / ká (kvinne).

De fire setningene får deg gjennom de fleste markeder i Thailand, fra morgenmarkedet med ferskvarer i din soi til et nattmarked fullt av klær og vesker. Denne artikkelen legger til det som hører med: enheter og klassifikatorer, de uskrevne reglene for pruting, størrelser og farger, og hvordan du betaler.

Slik spør du om prisen på thai

เท่าไหร่ tâo-rài staves også เท่าไร; du ser begge, og de uttales likt. Thai setter spørreordet til slutt i setningen, så «denne, hvor mye?» er den naturlige ordstillingen.

Svaret kommer som regel som et bart tall, uten บาท bàat: ห้าสิบ hâa-sìp betyr 50 baht. Selgere forkorter også runde priser på en måte som lurer nybegynnere: ร้อยห้า rɔ́ɔi-hâa er som regel 150 (kort for ร้อยห้าสิบ), og พันสอง pan-sɔ̌ɔng er 1200. Er du usikker, be dem gjenta eller skrive det på en telefon eller kalkulator, noe selgere gjør hele tiden. For å lese priser uten problemer kan du begynne med guiden til tall på thai.

Kilo, «per» og stykk

Frukt, grønnsaker og kjøtt selges etter vekt; klær og ting per stykk. Det lille ordet ละ lá, «per», binder dem sammen: enhet + ละ + pris.

ขีด kìit er svært nyttig for små mengder: สองขีด sɔ̌ɔng kìit er 200 gram chili, nøtter eller tørket frukt.

Når du teller ting, bruker thai en klassifikator etter tallet, valgt etter hva slags ting det er: เอาสองอัน ao sɔ̌ɔng an («jeg tar to»). Disse møter du på markedet:

Glemmer du den riktige, blir อัน an forstått nesten overalt. Hele systemet står i artikkelen om thailandske klassifikatorer.

Slik pruter du høflig på thai

Pruting i Thailand er en vennlig lek, ikke en kamp. Det er forventet på kles-, suvenir- og nattmarkeder; det gjøres med et smil; og rabatten er som regel beskjeden.

หน่อย nɔ̀i («litt») er det magiske ordet: det gjør et krav om til en forsiktig forespørsel. ไป bpai etter et adjektiv betyr «for»: แพงไป er «for dyrt», ikke bare «dyrt».

En typisk utveksling går slik:

1. Spør om prisen: ตัวนี้เท่าไหร่ครับ dtua-níi tâo-rài kráp (om en skjorte).
2. Reager lett, med et smil: แพงไปนิดหน่อย pɛɛng bpai nít-nɔ̀i, «litt for dyrt».
3. Be om rabatt, eller foreslå en pris: ลดหน่อยได้ไหม, og deretter ร้อยห้าสิบได้ไหม rɔ́ɔi-hâa-sìp dâai mǎi.
4. Avslutt handelen med ตกลง dtòk-long eller เอา ao, eller gå høflig med ไม่เป็นไรครับ ขอบคุณ mâi-bpen-rai kráp, kɔ̀ɔp-kun.

Du vil høre selgere svare ได้ dâai («greit»), ไม่ได้ mâi dâai («går ikke»), ลดให้แล้ว lót hâi lɛ́ɛo («jeg har allerede satt ned prisen for deg») eller ขาดทุน kàat-tun («da taper jeg penger»). Å kjøpe flere ting er det sikreste kortet: i historien Nattmarkedet får Hugo to vesker for fire hundre baht og en gratis sløyfe med แถม tɛ̌ɛm. Hans aller første pruting, over mango, finner du i På markedet.

Når du ikke skal prute

Å prute på feil sted er pinlig for alle. Prisene er faste:

• På 7-Eleven, i supermarkeder og på kjøpesentre. Prisen på lappen er prisen. Hugo prøver likevel i historien På kjøpesenteret, uten hell.
• I matboder og på restauranter, særlig når prisene står på en tavle. Marginene på gatemat er små, og en tallerken er allerede billig.
• For små hverdagsvarer på ferskvaremarkedet. Å prute om fem eller ti baht på grønnsaker virker gjerrig.

På et ferskvaremarked ber folk heller av og til om litt ekstra enn om rabatt: noen chilier til eller en håndfull urter lagt oppi.

Kjøpe klær: størrelser, farger og prøving

I en klesbod tar skjorter og bukser klassifikatoren ตัว dtua: ตัวนี้ dtua-níi er «denne» (om et plagg), og spørsmål om størrelse bygges også på den.

Størrelser sies stort sett med de engelske bokstavene S, M, L, XL. Mange markedsklær er ฟรีไซซ์ frii-sai, «én størrelse», og bodene har ofte ikke prøverom: selgeren holder kanskje plagget opp mot deg, eller du måler det mot kroppen selv. Sko har nummererte størrelser, เบอร์ bəə (fra engelsk «number»), og kommer i par, คู่ kûu.

Slik sier du hvordan det passer:

De grunnleggende fargene, etter สี sǐi: ดำ dam (svart), ขาว kǎao (hvit), แดง dɛɛng (rød), เหลือง lʉ̌ang (gul), เขียว kǐao (grønn), ฟ้า fáa (lyseblå), ชมพู chom-puu (rosa). Hugos jakt på en skjorte i riktig størrelse er historien På klesmarkedet.

«Jeg tar den» og «jeg bare ser»

ดูก่อน duu gɔ̀ɔn er den høflige måten å fortsette å se seg rundt på når en selger roper på deg. Selgere hilser deg ofte med เชิญครับ / เชิญค่ะ chəən kráp / chəən kâ, «vær så god, kom og se», eller spør เอาอะไรดี ao à-rai dii, «hva skal det være?».

Betale: kontanter, QR-kode og vekslepenger

QR-betaling finnes overalt i Thailand, selv i bitte små boder: en trykt kode henger på vogna, koblet til det nasjonale PromptPay-systemet, พร้อมเพย์ prɔ́ɔm-pee. Du trenger en thailandsk bankapp for å bruke den, så de fleste korttidsbesøkende betaler kontant.

Kontanter betyr små sedler. På et morgenmarked er en 1000-bahtseddel for en pose frukt til 40 baht et reelt problem for selgeren. Spør ทอนแบงก์พันได้ไหม tɔɔn bɛ́ng-pan dâai mǎi, «kan du veksle en tusenlapp?», eller enda bedre: ha 20- og 100-lapper klare til markedet. Vekslepenger heter เงินทอน ngən-tɔɔn.

Markedsskikk: handle med et smil

• Hold det lett. Å heve stemmen eller vise irritasjon får alle til å tape ansikt. Thailendere setter pris på å holde seg rolige, ใจเย็น jai-yen («kjølig hjerte»).
• Prut bare hvis du mener å kjøpe, og når prisen er avtalt, så kjøp. Å gå etter ตกลง er uhøflig.
• Det første salget teller. Mange selgere tror at dagens første salg, เปิดถุง bpə̀ət-tǔng («å åpne posen»), bringer lykke resten av dagen, så tidlige kunder får av og til en god pris, og å prute hardt og så gå da er særlig dårlig sett.
• Tråkk aldri på penger. Sedler og mynter bærer kongens portrett. Hvis en mynt ruller av gårde, stopper du den med hånden, ikke foten.
• Støtt de små bodene. Selgere kan si อุดหนุนหน่อย ùt-nǔn nɔ̀i, «støtt meg litt»: å kjøpe noe fra en bod regnes som en vennlig gest.

Slik øver du

• Lær de fire kjernesetningene først: pris, rabatt, «jeg tar den», «jeg bare ser». Legg deretter til enheter, størrelser og betaling.
• Lytt til ekte utvekslinger. I Kru May følger tre historier Hugo fra hans første mango til klær og nattmarkedet, med hver setning lest i naturlig og langsomt tempo, så du hører rytmen i en pruting før du prøver selv. For matsiden av markedet, se hvordan du bestiller mat på thai.