Alfabet tajski: spółgłoski, samogłoski i cyfry
Ostatnia aktualizacja
Alfabet tajski ma 44 spółgłoski (42 wciąż w użyciu) i 32 formy samogłosek, a do tego 4 znaki tonalne i 10 cyfr. Tajski zapisuje się od lewej do prawej, bez spacji między słowami, a każda spółgłoska należy do jednej z trzech klas (średniej, wysokiej lub niskiej), od której zależy ton sylaby.
Ten poradnik przedstawia każdą spółgłoskę z jej tradycyjną nazwą, znaczeniem, klasą i wymową, a potem samogłoski i cyfry. Naciśnij ▶, by usłyszeć literę w naturalnym tempie, albo przycisk „wolno”, by usłyszeć ją w zwolnionym.
Ile liter ma alfabet tajski?
Alfabet tajski ma 44 spółgłoski, z których 2 (ฃ i ฅ) wyszły z użycia, oraz 32 formy samogłosek na tradycyjnej liście. Używa też 4 znaków tonalnych i własnego zestawu 10 cyfr.
- Spółgłoski
- 44 litery, 42 w codziennym użyciu
- Samogłoski
- 32 formy na tradycyjnej liście, przeważnie w parach krótka/długa
- Znaki tonalne
- 4: ่ ้ ๊ ๋
- Cyfry
- 10: od ๐ do ๙
- Kierunek pisma
- Od lewej do prawej, bez spacji między słowami
- Wielkie i małe litery
- Brak
Jak nazywają się tajskie litery?
Każda tajska spółgłoska nazywa się swoim dźwiękiem, po którym pada słowo zaczynające się od tej litery: ก to ก ไก่ (gɔɔ gài), czyli „g jak kurczak”. Tajskie dzieci uczą się alfabetu, recytując te nazwy po kolei, od ก ไก่ do ฮ นกฮูก (sowa).
Nazwy przydają się daleko poza szkołą. Kilka liter ma ten sam dźwięk (przydechowe „t” można zapisać na sześć sposobów), więc Tajowie podają nazwę litery, by powiedzieć, o którą chodzi, tak jak my literujemy przez telefon „S jak Stanisław”.
Czym są trzy klasy spółgłosek?
Tajskie spółgłoski dzielą się na trzy klasy: średnią (9 liter), wysoką (11 liter) i niską (24 litery). Klasa nie zmienia brzmienia spółgłoski; zmienia ton sylaby, którą ta spółgłoska otwiera.
| Klasa | Liczba liter | Spółgłoski |
|---|---|---|
| Klasa średnia | 9 | ก จ ฎ ฏ ด ต บ ป อ |
| Klasa wysoka | 11 | ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ ษ ส ห |
| Klasa niska | 24 | ค ฅ ฆ ง ช ซ ฌ ญ ฑ ฒ ณ ท ธ น พ ฟ ภ ม ย ร ล ว ฬ ฮ |
Na przykład ข (klasa wysoka) i ค (klasa niska) wymawia się tak samo, jako k, a jednak ขา ma ton wznoszący (kǎa, noga), a คา ton średni (kaa, utknąć). Znajomość klasy każdej litery to klucz do czytania tonów, co krok po kroku wyjaśnia nasz poradnik o tonach tajskich.
Spółgłoski klasy niskiej tworzą dwie grupy. Większość ma bliźniaczkę z klasy wysokiej o tym samym brzmieniu (ค i ข, ท i ถ…). Pozostałe, tzw. sonanty (ง ญ ณ น ม ย ร ล ว ฬ), takiej pary nie mają: aby nadać im ton klasy wysokiej, tajski stawia przed nimi nieme ห (หมา, mǎa, pies).
44 tajskie spółgłoski
Oto wszystkie 44 tajskie spółgłoski w kolejności alfabetycznej, z nazwą, jakiej Tajowie używają dla każdej litery, jej transkrypcją, znaczeniem nazwy i klasą.
| Litera | Nazwa | Wymowa | Znaczenie | Klasa | Nagranie |
|---|---|---|---|---|---|
| ก | ก ไก่ | gɔɔ-gài | kurczak | średnia | |
| ข | ข ไข่ | kɔ̌ɔ-kài | jajko | wysoka | |
| ฃ | ฃ ขวด | kɔ̌ɔ-kùat | butelka Przestarzała: zastąpiona przez ข. | wysoka | |
| ค | ค ควาย | kɔɔ-kwaai | bawół | niska | |
| ฅ | ฅ คน | kɔɔ-kon | człowiek Przestarzała: zastąpiona przez ค. | niska | |
| ฆ | ฆ ระฆัง | kɔɔ-rá-kang | dzwon | niska | |
| ง | ง งู | ngɔɔ-nguu | wąż | niska | |
| จ | จ จาน | jɔɔ-jaan | talerz | średnia | |
| ฉ | ฉ ฉิ่ง | chɔ̌ɔ-chìng | czynele | wysoka | |
| ช | ช ช้าง | chɔɔ-cháang | słoń | niska | |
| ซ | ซ โซ่ | sɔɔ-sôo | łańcuch | niska | |
| ฌ | ฌ เฌอ | chɔɔ-chəə | drzewo | niska | |
| ญ | ญ หญิง | yɔɔ-yǐng | kobieta | niska | |
| ฎ | ฎ ชฎา | dɔɔ-chá-daa | nakrycie głowy tancerki | średnia | |
| ฏ | ฏ ปฏัก | dtɔɔ-bpà-dtàk | oścień | średnia | |
| ฐ | ฐ ฐาน | tɔ̌ɔ-tǎan | cokół | wysoka | |
| ฑ | ฑ มณโฑ | tɔɔ-mon-too | Montho (postać) | niska | |
| ฒ | ฒ ผู้เฒ่า | tɔɔ-pûu-tâo | starzec | niska | |
| ณ | ณ เณร | nɔɔ-neen | mnich nowicjusz | niska | |
| ด | ด เด็ก | dɔɔ-dèk | dziecko | średnia | |
| ต | ต เต่า | dtɔɔ-dtào | żółw | średnia | |
| ถ | ถ ถุง | tɔ̌ɔ-tǔng | torba | wysoka | |
| ท | ท ทหาร | tɔɔ-tá-hǎan | żołnierz | niska | |
| ธ | ธ ธง | tɔɔ-tong | flaga | niska | |
| น | น หนู | nɔɔ-nǔu | mysz | niska | |
| บ | บ ใบไม้ | bɔɔ-bai-mái | liść | średnia | |
| ป | ป ปลา | bpɔɔ-bplaa | ryba | średnia | |
| ผ | ผ ผึ้ง | pɔ̌ɔ-pʉ̂ng | pszczoła | wysoka | |
| ฝ | ฝ ฝา | fɔ̌ɔ-fǎa | pokrywka | wysoka | |
| พ | พ พาน | pɔɔ-paan | taca | niska | |
| ฟ | ฟ ฟัน | fɔɔ-fan | ząb | niska | |
| ภ | ภ สำเภา | pɔɔ-sǎm-pao | dżonka (statek) | niska | |
| ม | ม ม้า | mɔɔ-máa | koń | niska | |
| ย | ย ยักษ์ | yɔɔ-yák | olbrzym | niska | |
| ร | ร เรือ | rɔɔ-rʉa | łódź | niska | |
| ล | ล ลิง | lɔɔ-ling | małpa | niska | |
| ว | ว แหวน | wɔɔ-wɛ̌ɛn | pierścionek | niska | |
| ศ | ศ ศาลา | sɔ̌ɔ-sǎa-laa | pawilon | wysoka | |
| ษ | ษ ฤๅษี | sɔ̌ɔ-rʉʉ-sǐi | pustelnik | wysoka | |
| ส | ส เสือ | sɔ̌ɔ-sʉ̌a | tygrys | wysoka | |
| ห | ห หีบ | hɔ̌ɔ-hìip | skrzynia | wysoka | |
| ฬ | ฬ จุฬา | lɔɔ-jù-laa | latawiec | niska | |
| อ | อ อ่าง | ɔɔ-àang | miska Służy też jako nośnik samogłosek. | średnia | |
| ฮ | ฮ นกฮูก | hɔɔ-nók-hûuk | sowa | niska |
Jak wymawia się spółgłoski na końcu sylaby?
Na końcu sylaby tajskie spółgłoski sprowadzają się do zaledwie ośmiu dźwięków: k, t, p (urwanych, bez wypuszczenia powietrza), m, n, ng, w i y. Ta sama litera może więc brzmieć inaczej na początku i na końcu sylaby.
| Dźwięk końcowy | Litery |
|---|---|
| -k | ก ข ค ฆ |
| -t | ด ต ถ ท ธ ฎ ฏ ฐ ฑ ฒ จ ช ซ ศ ษ ส |
| -p | บ ป พ ฟ ภ |
| -m | ม |
| -n | น ณ ญ ร ล ฬ |
| -ng | ง |
| -w | ว |
| -y | ย |
Na przykład ส to s na początku słowa, ale t na końcu, a ร, czyli r na początku, na końcu staje się n. Kilka liter (np. ฉ, ผ, ฝ, ห, อ i ฮ) nie występuje jako spółgłoska końcowa w rodzimych słowach tajskich.
Jak działają tajskie samogłoski?
Tajskie samogłoski zapisuje się wokół spółgłoski, po której słychać je w mowie: przed nią, za nią, nad nią lub pod nią, a niektóre łączą kilka z tych pozycji. Większość samogłosek występuje w parach krótka/długa, a długość samogłoski zmienia znaczenie słowa.
W tabeli อ zastępuje spółgłoskę: samogłoskę เอ zapisuje się jako เ + spółgłoska, jak w เท (tee, nalewać). Gdy sylaba zaczyna się od samogłoski, tajski zapisuje nieme อ, które ją „niesie”, jak w อา (aa, ciocia).
| Samogłoska | Dźwięk | Długość | Uwaga | Nagranie |
|---|---|---|---|---|
| อะ | à | krótka | ||
| อา | aa | długa | ||
| อิ | ì | krótka | ||
| อี | ii | długa | ||
| อึ | ʉ̀ | krótka | ||
| อื | ʉʉ | długa | ||
| อุ | ù | krótka | ||
| อู | uu | długa | ||
| เอะ | è | krótka | ||
| เอ | ee | długa | ||
| แอะ | ɛ̀ | krótka | ||
| แอ | ɛɛ | długa | ||
| โอะ | ò | krótka | ||
| โอ | oo | długa | ||
| เอาะ | ɔ̀ | krótka | ||
| ออ | ɔɔ | długa | ||
| เออะ | ə̀ | krótka | ||
| เออ | əə | długa | ||
| เอียะ | ìa | krótka | ||
| เอีย | iia | długa | ||
| เอือะ | ʉ̀a | krótka | ||
| เอือ | ʉʉa | długa | ||
| อัวะ | ùa | krótka | ||
| อัว | uua | długa | ||
| อำ | am | krótka | Samogłoska + spółgłoska końcowa m. | |
| ใอ | ai | krótka | Zapisywana przed spółgłoską. Używa jej tylko 20 słów. | |
| ไอ | ai | krótka | Zapisywana przed spółgłoską, tak jak ใอ. | |
| เอา | ao | krótka | ||
| ฤ | rʉ́ | krótka | Czytana też „ri” lub „rəə” w zależności od słowa. Jak w ฤดู (pora roku). | |
| ฤๅ | rʉʉ | długa | Rzadka. | |
| ฦ | lʉ́ | krótka | Przestarzała, ale wciąż widnieje na szkolnych tablicach. | |
| ฦๅ | lʉʉ | długa | Przestarzała. |
Jak wyglądają tajskie cyfry?
Tajski ma własne cyfry, od ๐ (0) do ๙ (9). Na co dzień częściej używa się cyfr arabskich, ale tajskie cyfry wciąż pojawiają się w menu, na biletach, banknotach i w dokumentach urzędowych.
| Cyfra tajska | Wartość | Słowo | Wymowa | Nagranie |
|---|---|---|---|---|
| ๐ | 0 | ศูนย์ | sǔun | |
| ๑ | 1 | หนึ่ง | nʉ̀ng | |
| ๒ | 2 | สอง | sɔ̌ɔng | |
| ๓ | 3 | สาม | sǎam | |
| ๔ | 4 | สี่ | sìi | |
| ๕ | 5 | ห้า | hâa | |
| ๖ | 6 | หก | hòk | |
| ๗ | 7 | เจ็ด | jèt | |
| ๘ | 8 | แปด | bpɛ̀ɛt | |
| ๙ | 9 | เก้า | gâao |
Czym są tajskie znaki tonalne?
Tajski używa czterech znaków tonalnych, zapisywanych nad początkową spółgłoską sylaby: ่ (mái èek), ้ (mái too), ๊ (mái dtrii) i ๋ (mái jàt-dtà-waa). Razem z klasą spółgłoski i typem sylaby wskazują, którego z pięciu tonów użyć.
Pełne zasady, z przykładami dla każdej klasy, znajdziesz w naszym poradniku o tonach tajskich.
Jak czytać transkrypcję
Wymowa na tej stronie jest podana w transkrypcji aplikacji Kru May. Akcenty oznaczają ton, a podwojone samogłoski samogłoskę długą.
- à â á ǎ
- ton niski, opadający, wysoki i wznoszący; brak akcentu oznacza ton średni
- aa, ii, uu…
- samogłoska długa (pojedyncza litera oznacza krótką)
- g, bp, dt
- k, p, t bez przydechu, jak w polskim
- k, p, t
- k, p, t z przydechem (z lekkim wydechem), jak w angielskim „kin”
- j
- dźwięk bliski polskiemu „ć”, bez przydechu
- ch
- jak „ć” z lekkim wydechem, nie jak polskie „ch”
- y
- jak polskie „j”
- w
- jak polskie „ł”
- ɔ
- otwarte „o”, jak w „kot”
- ɛ
- otwarte „e”, jak w „mech”, przeciągnięte
- ə
- neutralny dźwięk między „e” a „y”, bez zaokrąglania warg
- ʉ
- „u” wymawiane z rozciągniętymi, niezaokrąglonymi wargami
Jak nauczyć się alfabetu tajskiego?
Większości uczących się łatwiej przyswoić tajskie litery przez słowa, które często czytają, niż wkuwając wszystkie 44 spółgłoski naraz. Ucz się każdej litery razem z jej klasą, bo to klasa będzie potem potrzebna do czytania tonów.
Praktyczna kolejność: zacznij od spółgłosek klasy średniej (tylko dziewięć liter, a ich tony podlegają najprostszym zasadom), potem weź częste sonanty klasy niskiej (ง น ม ย ร ล ว), a na końcu resztę. Samogłosek ucz się w miarę, jak spotykasz je w słowach, a nie jako osobnej listy.
W Kru May każde słowo w każdej historii ma transkrypcję, więc czytasz od pierwszego dnia, a litery przychodzą same. Sekcja Alfabet zawiera wszystkie spółgłoski, samogłoski i cyfry z nagraniami, pogrupowane według klas.